اسد الله معطوفى

83

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

آق‌تپه گرگان ( گنبد قابوس كنونى ) منطقه مسكونى و باستانى آق‌تپه با مساحت 3400 متر مربع در حاشيه روستاى بزق‌آباد در فاصله 15 كيلومترى شمال شرق گنبد قابوس ( شهر تاريخى جرجان گرگان ) و در حاشيه گرگان رود و رود اوغان واقع گرديده است . اين محوطه باستانى كه در سال‌هاى اخير مورد كنكاش و حفارى علمى قرار گرفت ، آثار بسيار ارزشمندى از ترانشه‌هاى آن كشف گرديدند . از جمله قبور و اشياى درون آن‌كه در تفحص و قياس‌زنى نظرى خود نگارنده بر روى اين آثار و اشياى منطقه مارليك ، سيلك و تپه حصار ، شباهت‌هاى زيادى بين فرهنگ و تمدن اين مناطق بدست آورد . در ترانشه‌هاى G * 11 : در عمق 90 ، 140 و 150 سانتىمترى آق‌تپه ، آثارى از تدفين هزاره اول ق . م بدست آمدند كه در حاشيه اجساد قطعات سفالى از نوع چشمه على دامغان به چشم مىخوردند . در ترانشه E . X : در زير لايه خاك‌هاى نباتى و در عمق 65 سانتىمترى بقاياى سه جسد دفن‌شده مربوط به هزاره اول ق . م بدست آمدند كه به همراه ظروف و اشياء سفالى به خاك سپرده شده بودند . يكى از تدفين‌ها در قبرى به صورت « گور چاله » و به شكل بيضى ( از نوع قبور حفره‌هاى ساده ، دلمن و تومولوس ) بود . بطور كلى در طى يك فصل كاوش مجموعا بقاياى 23 اسكلت انسان كشف گرديدند كه 17 عدد آن متعلق به مردان و مربوط به هزاره اول ق . م ( حدود 3000 سال پيش ) بودند . جهت‌هاى دفن هم شرقى غربى ، شمالى و جنوبى و شمال شرق جنوب غرب بودند . 19 البته اين جهت‌هاى تدفين در بسيارى از محوطه‌هاى باستانى آن دوران منطقه گرگان رواج داشت ، چنان كه نمونه‌هاى آن‌را در صفحات قبل كه مربوط به شاه‌تپه بود از نظر گذرانديم . اتفاقا بر روى ترانشه‌هاى مختلف محوطه‌هاى حفارىشده بر روى ديوار تاريخى و دفاعى گرگان در عمق‌هاى حدود 80 / 2 مترى تدفين‌ها با جهت‌هاى جنوب غربى ، شرق و شمال شرقى مشاهده شده‌اند . 20 شيوه‌هاى تدفين در قبور آق‌تپه هم مثل تدفين در قبور منطقه سيلك ، مارليك ، ايلام ، حسنلو ، تپه‌حصار و ساير نقاط فلات ايران يعنى پاها خم شده به طرف زانو ( همانند زمان حيات در شكم و رحم مادر ) ، به پهلوى راست ، پهلوى چپ ، پاها از زانو به سوى عقب ، به پشت و درازكش و چند مورد دست بر روى شرمگاه بودند .